Government of Canada

Foreign Affairs, Trade and Development Canada

www.international.gc.ca

Lè ou gen youn idantite an Ayiti, sa ba ou lavwaochapit

© ACDI-CIDA/Jean-François Leblanc
Pou gouvènman ayisyen an rive planifye aksyon li yo pi byen, fòk li mete lòd nan rejis sivil li. Biwo enskripsyon ki sou Bèlè a fè tout kalite aksyon pou li montre popilasyon an nesesite ak kisa sa bay lè yo genyen youn katditantite nasyonal. Se jenn mounn sou Bèlè yo, tankou Rikado, ki ap travay sou dosye sa a ak popilasyon an.

Nan youn ti ri tou piti, ki chaje ak mounn sou Bèlè, nan Pòtoprens, lavi ap kontinye nan mitan dekòb youn bann ti kay malanpwen akoz tranbleman tè 12 janvye a. Nan katye sa a, se youn jou tankou tout lòt jou yo. Lavi ap kontinye nan mitan chalè a. Sou mi ki rete kanpe toujou yo, sou pòt kay yo, ki pa fin twò solid, genyen foto kandida yo ki afiche. Sa pote youn bèl anbyans koulè, ki raple nou Ayiti nan kanpay elektoral.

Se eleksyon yo menm ki mennen nou sou Bèlè. Paske, depi youn mounn di eleksyon, sa vle di elektè, sa vle di kat idantite nasyonal. Kidonk, idantifikasyon mounn epi natirèlman, kapasite pou yo vote. Epitou, se sa menm ki poze pwoblèm. Apre tranbleman tè a, gen plizyè milye sitwayen ki pèdi idantite yo, ak tout kalite papye ofisyèl leta te ba yo. Sa ki pi rèd toujou, genyen plizyè milye mounn ki kapab vote, ki pa gen non yo sou lis Leta aysiyen, alewè pou yo ta rive konte yo.

Plis pase eleksyon yo, se lavi an jeneral ki an boulvès. Ofisyèlman, legalman, youn sitwayen san katdidantite pa ekziste. Li pa kab chèche travay, li pa kab genyen byen. Li pa kab louvri youn kanè bank. Ni tou li pa kab al nan inivèsite. Pou gouvènman an, li enpòtan tou pou genyen lòd nan rejis sivil la, paske sa ap pèmèt li planifye zafè leta pi byen. Tankou Mariklod Dèlson, youn machann epis sou twotwa a di li : « Katdidantite nasyonal la enpòtan pou mounn jwenn sèvis labank, epi li enpòtan tou pou mounn ki ap fè biznis. Si ou pa gen katdidantite ou, ou pa menm bezwen al labank, ni tou ou pa kab espere jwenn youn ti kòb prete ».

San youn katdidantite ofisyèl, youn mounn pa kab vote. San youn katdidantite ofisyèl youn sitwayen pa kab patisipe nan lavi ekonomik, politik epi demokratik pwòp peyi li. Se la ACDI vin rantre ak youn pwojè kou : «modènize rejis sivil Ayiti a». Apati youn prensip ki di, dwa pou youn mounn genyen youn idantite, se youn dwa fondamanta, ACDI, nan patenarya ak òganizasyon Éta Ameriken yo (OEA), vle ranfòse Ofis Nasyonal Idantifikasyon ayisyen an, epi modènize kapasite li pou li tabli youn sistèm anrejistreman nasyonal pèmanan. Youn sistèm ki ap disponib pou tout mounn, ki sekiritè, epi ki pa gen okenn diskriminasyon ladan. Pou nou rezime, tout mounn dwe gen mwayen pou yo genyen youn katdidantite. Konsa, yo va rive vin pi aktif nan lavi politik epi ekonomik ak politik vil kote yo ap viv la ansanm ak nan peyi yo.

Gen 141 biwo enskripsyon pou katdidantite an Ayiti. OEA kontan anpil ak travay biwo sou Bèlè a ap fè. Biwo sa a ka sèvi kòm ekzanp. Biwo sou Bèlè a fè anpil efò pou ankouraje popilasyon an, fè yo konnen nesesite pou yo gen katidantite nasyonal la. Se jèn yo ki pran sa sou responsablite yo. Tankou Rikado, ki gen 24-an epi ki ap travay nan òganizasyon an di li : « Mwen renmen kominote mwen an. Mwen renmen popilasyon mwen an. Epitou, se pi fasil lè se youn mounn nan katye a ki ap pale ak mounn yo sou katye a. Yo tout konnen mwen ».

© ACDI-CIDA/Jean-François Leblanc
Mounn yo konnen lè yo fè katdidantite nasyonal la, sa ka chanje kondisyon lavi yo. Youn jenn manman, ki gen de pitit, Dafne Lemèn, vle pou li genyen kat li ak tout fòs, epi li deside tann ak anpil pasyans ;« Mwen vle genyen katdidantite a pou mwen kab jwenn travay , men tou pou mwen kab vote». Apre tranbleman tè a, li pa te kab jwenn youn travay nan pwojè ki ta pe fèt yo « travay pou lajan», paske li pa te gen katdidantite. Epitou, li vle gen dwa vote pou yo kab tande vwa li.

Gen 141 biwo enskripsyon pou katdidantite an Ayiti. òganizasyon Eta Ameriken yo (OEA) kontan anpil ak travay ki fèt nan biwo sou Bèlè a, ki kab pase tankou youn ekzanp. Ak ankourajman ACDI, OEA travay anpil pou fè popilasyon an konprann nesesite pou yo al fè katdidanti a, epi fè yo konnen kalite avantaj katdidantite nasyonal la ka ba yo lè yo genyen li.

Pami rezilta yo jwenn yo, yo remake gen 93,9 % mounn nan popilasyon an ki gen dwa vote. Sa vle di, gen 4, 7 milyon Ayisyen ki gen non yo enskri sou lis electoral la. Gen anpil anplwaye leta ayisyen ki gen fòmasyon pou yo adapte nouvèl teknoloji a ak travay yo. Yo konnen tou fason pou yo transfòme dokiman ki sou papye an dokiman nimerik. Sa ap pèmèt mounn jwenn dokiman sa yo pi vit, epitou yo ap kab sèvi ak vèsyon elektwonik dokiman sa yo. Gras ak metòd travay sa a, mounn an Ayiti ap kab konnen epi itilize sèvis leta bay yo pi fasilman.

Mounn yo ap plis anvi fè katdidantite yo, paske fòmalite pou yo ranpli yo vin pi fasil : yo kab ranpli youn fòmilè ak baz enfòmasyon ki la deja, fè anprèt ak foto, epi tout bagay regle. Mounn vin enterese pou yo genyen katidantite yo, paske yo konnen kat sa a ap pèmèt yo travay, fè afè ak labank, fè paspò yo, epitou li ap pèmèt vote. Youn katdidantite nasyonal ap ba yo pouvwa pou chanje lavi yo lè genyen youn gouvènans.

Gen rapò ak istwa: Yo ap viv, kidonk fòk yo konte yo


Fòma diferansye

Lè ou gen youn idantite an Ayiti, sa ba ou lavwaochapit (PDF, 356 KB, 2 pages)

Nòt: Si ou pa kapab antre nan lòt fòma a, tyeke paj kote yo bay èd la.